Sıhhi tesisat: eğim ve çap doğruysa sorun çıkmaz

Şikâyetlerin kaynağı hep aynı üç şey

Tıkanma, koku ve gürültü şikâyetlerinin arkasında neredeyse her zaman üç şeyden biri var: yetersiz eğim, yanlış boru çapı ya da havalandırma kolonunun ihmal edilmesi. Bu üçü de proje aşamasında bedelsiz çözülür; yapı bittikten sonra çözmek için duvar ve şap kırmak gerekir.

Havalandırma kolonu özellikle atlanan bir kalem. Pis su akarken hat içinde oluşan basınç farkı, havalandırma yoksa sifon sularını çeker ve kanalizasyon kokusu içeri girer. Kokunun kaynağını arayıp da bulamayan pek çok binada sorun budur.

Temiz su hesabı: armatür biriminden çapa

Temiz su tarafında hesap, armatür birim sayılarıyla başlar. Her armatürün (lavabo, klozet, duş, evye) bir birim değeri vardır; toplam birim sayısından eşzamanlılık dikkate alınarak anlık su ihtiyacı bulunur. Boru çapları bu debiye ve kabul edilen akış hızına göre seçilir.

Yüksek yapılarda basınç bölgeleri tanımlanır. Alt katlarda basınç aşırı yüksek olacağı için basınç düşürücü kullanılır; üst katlarda ise hidrofor kapasitesi yeterli değilse musluk zayıf akar. Bu dengenin projede kurulması gerekir; sahada pompa büyüterek çözülmeye çalışıldığında alt katlarda armatür ömrü kısalır.

Hidrofor ve sıcak su üretimi

Hidrofor kapasitesi; anlık su ihtiyacı, bina yüksekliği ve istenen musluk basıncı üzerinden hesaplanır. Gereğinden büyük seçilen hidrofor hem fazla elektrik tüketir hem sık devreye girip pompayı yorar. Frekans konvertörlü sistemler değişken debide belirgin avantaj sağlar.

Sıcak su tarafında merkezi sistem mi bireysel çözüm mü sorusu, kullanım profiline bağlıdır. Otel, yurt ve soyunma odalı sanayi tesisleri gibi yoğun ve eşzamanlı kullanımda merkezi boyler öne çıkar. Bağımsız kullanımın hâkim olduğu yapılarda bireysel çözümler genellikle daha uygun olur. Merkezi sistemlerde sıcak su sirkülasyon hattı ihmal edilirse musluktan sıcak su gelmesi uzun sürer ve su israfı olur.

Pis su: eğim, çap ve temizleme noktaları

Pis su hatlarında yatay hat eğimi genellikle %2 civarında tutulur. Eğim az olursa katı atık taşınamaz ve birikme başlar; fazla olursa su hızlı akıp katıyı geride bırakır. Çap seçimi de aynı mantıkla yapılır: gereğinden büyük çap, akışın boru tabanını yıkamamasına yol açar.

Temizleme kapakları (rögar ve pis su temizleme ağızları) plan üzerinde erişilebilir noktalara yerleştirilir. Uygulamada sık görülen hata, temizleme kapağının sonradan asma tavan ya da dolap arkasında kalmasıdır; bu da tıkanma anında müdahaleyi imkânsız hâle getirir.

Yağmur suyu: sanayi çatılarında kritik

Yağmur suyu tahliyesinde çatı alanı ve bölgesel yağış şiddeti üzerinden süzgeç sayısı ve iniş borusu çapı hesaplanır. Gebze'deki geniş çatılı depo ve üretim yapılarında bu hesap özellikle önemlidir: yetersiz tahliye, çatı üzerinde su birikmesi ve taşıyıcı sisteme öngörülmeyen ek yük demektir.

Düz çatılarda ayrıca taşkın (overflow) tahliyesi planlanır; ana süzgeçler tıkandığında suyun kontrollü biçimde dışarı atılmasını sağlar. Sanayi yapılarında çatı yükünün hesaplanmasında yağmur suyu birikmesi senaryosu statik projeyle birlikte değerlendirilir.

Sanayi tesislerinde özel gereksinimler

Üretim tesislerinde sıhhi tesisatın yanında proses suyu, yumuşatma sistemi, atık su ön arıtma bağlantısı ve yağ-nişasta tutucu gibi kalemler gündeme gelir. Yemekhane bulunan tesislerde yağ tutucu zorunlu hâle gelir; aksi hâlde kanalizasyon hattı kısa sürede tıkanır.

Organize sanayi bölgelerinde atık suyun bölge arıtma tesisine bağlanması ve deşarj değerlerinin sağlanması gerekir. Bağlantı noktası, ölçüm bacası ve numune alma noktası projede tanımlanır; OSB'nin kendi teknik şartnamesi esas alınır.

Mevcut binada kolon yenileme

Eski binalarda galvaniz boruların korozyonu, düşük debi ve renkli su şikâyetlerine yol açar. Kolon yenilemesinde galvanizden PPRC ya da paslanmaz çözümlere geçilir. Pis su tarafında ise dökme demir ve eski PVC hatların yenilenmesi gündeme gelir.

Bu işi daireleri sırayla etaplandırarak yürütüyoruz; bütün bina aynı anda susuz kalmıyor. Kolon yenilemesi sırasında sayaç düzeni, vana yerleşimi ve gelecekte müdahale kolaylığı da yeniden kurgulanıyor — çoğu eski binada daire vanası bile bulunmuyor.

Hizmet kapsamı

• Armatür birim hesabı ve temiz su boru çapı seçimi
• Kolon şeması, dağıtım ve tesisat plan çizimleri
• Hidrofor, boyler ve sıcak su sirkülasyon çözümü
• Pis su ve havalandırma kolonları, eğim ve temizleme noktaları
• Yağmur suyu tahliyesi, süzgeç ve taşkın çözümü hesabı
• Yağ/nişasta tutucu, ön arıtma bağlantısı ve OSB deşarj şartları